Jakie odsetki podlegają zwrotowi przy sankcji kredytu darmowego
Art. 45 ust. 1 ukk stanowi, że po skutecznym skorzystaniu z sankcji kredytobiorca "zwraca kredyt bez odsetek". Oznacza to, że odsetki - jako cena za korzystanie z pieniędzy banku - przestają być należne. Dotyczy to zarówno odsetek już zapłaconych, jak i przyszłych. Więcej o całokształcie zwrotów przy sankcji przeczytasz w artykule Co zwraca bank przy sankcji kredytu darmowego.
Odsetki kapitałowe to odsetki naliczone od kwoty głównej kredytu (salda zadłużenia) za korzystanie z pieniędzy. Są to odsetki wynikające z umownego oprocentowania nominalnego. Stanowią zazwyczaj największy jednostkowy składnik kosztów kredytu.
Sankcja nie obejmuje:
- Odsetek karnych za opóźnienie - jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłata rat (nawet po złożeniu oświadczenia), bank ma prawo naliczać odsetki za opóźnienie od niezapłaconego kapitału
- Odsetek ustawowych za opóźnienie naliczanych przez bank jeżeli to bank bierze się z wykonaniem swojego zobowiązania (ale to raczej rzadka sytuacja)
Jak odsetki są budowane w ratach kredytowych
W standardowym kredycie ratalnym z ratami równymi (tzw. annuitety) każdą rata składa się z dwóch części:
- Część kapitałowa - służy do zmniejszenia salda zadłużenia
- Część odsetkowa - wynagrodzenie dla banku za udostępniony kapitał
Na początku spłaty kredytu część odsetkowa jest relatywnie wysoka (obliczana od dużego salda), a kapitałowa mała. W miarę spłacania kredytu saldo maleje, więc maleją również odsetki w każdej racie, a rośnie część kapitałowa - przy stałej racie całkowitej.
Przykład rozkładu raty
Kredyt 30 000 zł, oprocentowanie 10%, 36 rat. Rata miesięczna: ok. 968 zł.
- Rata 1: kapitał ok. 718 zł, odsetki ok. 250 zł
- Rata 18 (połowa): kapitał ok. 807 zł, odsetki ok. 161 zł
- Rata 36 (ostatnią): kapitał ok. 960 zł, odsetki ok. 8 zł
Po sankcji: każda rata byłaby wyłącznie częścią kapitałowa (ok. 833 zł miesięcznie zamiast 968 zł).
Oprocentowanie 0% po skorzystaniu z sankcji
Po złożeniu skutecznego oświadczenia o sankcji kredyt staje się formalnie nieoprocentowany. Oprocentowanie nominalne wynosi 0%, co oznacza, że każde spłacone pieniądze są zaliczane wyłącznie na poczet kapitału, a nie na odsetki.
Jeżeli kredytobiorca płaci taka sama sumę miesięcznie co przed sankcja (np. 968 zł zamiast nowej, niższej raty kapitałowej), nadpłata jest zaliczana na wcześniejszą spłatę kapitału, co skraca czas kredytowania.
Bank powinien poinformować o nowym harmonogramie spłat, który pokazuje, że kolejne raty nie zawierają już odsetek.
Przykładowe wyliczenie zwrotu odsetek - kredyt 30 000 zł na 36 miesięcy
Przykład A: oświadczenie na początku kredytu
Parametry: 30 000 zł, 36 miesięcy, oprocentowanie nominalne 10%
- Całkowite odsetki do zapłaty: ok. 4 850 zł
- Jeżeli oświadczenie złożone po racie 1: do odzyskania ok. 4 600 zł odsetek przyszłych + ok. 250 zł z raty 1
- Nowa rata kapitałowa: ok. 835 zł miesięcznie
Przykład B: oświadczenie po połowie okresu (po 18 ratach)
Już zapłacone odsetki (18 rat): ok. 3 100 zł - podlegają zwrotowi
Przyszłe odsetki (raty 19-36): ok. 1 750 zł - nie będą już naliczane
Łącznie oszczędność/zwrot: ok. 4 850 zł
Reszta do spłacenia: kapitał ok. 15 600 zł w 18 ratach po ok. 867 zł
Jak widać, na łącznie odzysk odsetek nie zależy od momentu złożenia oświadczenia - zapłacone odsetki są zwracane, a przyszłe nie są naliczane. Suma jest zbliżona niezależnie od etapu spłaty.
Kiedy bank zwraca zapłacone odsetki
Po uznaniu oświadczenia bank powinien bez zbędnej zwłoki:
- Przeliczyć saldo zadłużenia z potrąceniom zapłaconych odsetek
- Zaliczyć zapłacone odsetki na poczet spłaty kapitału LUB zwrócić je konsumentowi przelewem
- Wystawić nowy harmonogram spłat
Zazwyczaj bank zalicza zapłacone odsetki na poczet kapitału, co skraca czas spłaty zamiast wypłacać gotówkę. To jest zgodne z prawem - konsument może jednak nego cjowac z bankiem, czy woli zwrot środków czy zaliczenie na kapitał.
Zwrot odsetek a zaliczenie na kapitał - różnica
Są dwa sposoby rozliczenia zapłaconych odsetek po uznaniu sankcji:
- Zwrot gotówkowy: bank wypłaca kwotę zapłaconych odsetek przelewem na konto kredytobiorcy. Kredytobiorca dostaje pieniądze "do ręki", ale saldo kredytu pozostaje bez zmian (z pewnym wyjątkiem).
- Zaliczenie na poczet kapitału: zapłacone odsetki są przesunięte i traktowane jakby były od początku spłatami kapitału. Zmniejsza się saldo do spłaty lub skraca okres kredytowania. Konsument nie dostaje gotówki, ale jego kredyt jest mniejszy.
W praktyce banki częściej stosują zaliczenie na kapitał. Jeżeli preferujesz zwrot gotówkowy, warto to wskazać wyraźnie w oświadczeniu lub w odpowiedzi na propozycje banku.
Szczegółowe wyliczenia i wzory do samodzielnych obliczeń znajdziesz w artykule Jak wyliczyć zwrot przy sankcji kredytu darmowego.