Co zwraca bank przy sankcji kredytu darmowego - kwoty i wyliczenia

Zasada ogólna - co podlega zwrotowi przy sankcji

Skutek skorzystania z sankcji kredytu darmowego jest jednoznaczny i precyzyjnie określony w art. 45 ust. 1 ukk: konsument "zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy". Oznacza to, że podlegają zwrotowi lub nie są należne wszelkie koszty, jakie bank pobrał lub zamierza pobrać z tytułu udzielenia i obs¸ugi kredytu. Ogólne informacje o sankcji znajdziesz w artykule o sankcji kredytu darmowego.

W praktyce oznacza to, że kredyt staje się de facto pożyczka nieoprocentowana. Konsument spłacając kolejne raty po złożeniu skutecznego oświadczenia, płaci wyłącznie część kapitałowa. Koszty już zapłacone podlegają zwrotowi lub zaliczeniu na poczet przyszłej spłaty kapitału.

Odsetki - jakie i ile podlega zwrotowi

Odsetki stanowią zazwyczaj najważniejszy składnik kosztów kredytu, szczególnie przy długoterminowych kredytach gotówkowych. Sankcja kredytu darmowego powoduje, że:

• Odsetki już zapłacone - muszą być zwrócone konsumentowi lub zaliczone na poczet spłaty kapitału
• Odsetki przyszłe - po złożeniu skutecznego oświadczenia nie są należne i nie będą uwzględniane w kolejnych ratach
• Odsetki karne za opóźnienie - na mocy sankcji, jeżeli bank nie uzna oświadczenia i domagać się będzie odsetek, sprawę należy kierować do sądu

Ważne: odsetki karne za opóźnienie w spłacie rat po złożeniu oświadczenia to odrębna kwestia. Sankcja dotyczy odsetek jako ceny kredytu, natomiast nie zwalnia z obowiązku terminowej spłaty kapitału. Jeżeli opóźnisz spłatę po złożeniu oświadczenia, bank może naliczać odsetki za opóźnienie - ale wyłącznie od części kapitałowej zaległości.

Szczegółowe informacje o zwrocie odsetek znajdziesz w artykule Zwrot odsetek przy sankcji kredytu darmowego.

Prowizja i opłaty jednorazowe

Prowizja za udzielenie kredytu jest jednym z najczęściej występujących kosztów pozaodsetkowych. Może być pobierana na różne sposoby:

• Potrącona z wypłaty - bank wypłaca np. 48 500 zł zamiast 50 000 zł, a prowizja 1 500 zł jest pobrana od razu
• Dołączona do kwoty kredytu - bank wypłaca 50 000 zł, ale do salda kredytu dołącza prowizje 1 500 zł, która jest spłacana w ratach
• Wymagana jako płatność jednorazowa - kredytobiorca płaci prowizje z własnych środków przed uruchomieniem kredytu

W każdym przypadku prowizja stanowi koszt kredytu i podlega zwrotowi w ramach sankcji. Jeżeli prowizja została dołączona do saldo i jest spłacana w ratach, po złożeniu oświadczenia przestaje być należna i nie wchodzi w skład kolejnych rat. Już zapłacone części prowizji podlegają zwrotowi.

Więcej o zwrocie prowizji przeczytasz w artykule Zwrot prowizji przy sankcji kredytu darmowego.

Ubezpieczenia powiązane z kredytem

Wiele kredytów konsumenckich jest obciążonych ubezpieczeniami, które bank czyni warunkiem udzielenia kredytu lub oferuje jako "opcje" wpływające na warunki kredytu. Najczęściej spotykane to:

• CPI (Consumer Payment Insurance) - ubezpieczenie od utraty pracy, inwalidztwa lub śmierci, które pokrywa raty kredytu
• Ubezpieczenie na życie - w razie śmierci kredytobiorcy spłacane raty są pokrywane z ubezpieczenia
• NNW (ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków) - mniej popularne, ale spotykane przy niektórych kredytach

Jeżeli ubezpieczenie było wymagane przez bank jako warunek udzielenia kredytu lub jeżeli jego koszt nie został uwzględniony w RRSO, stanowi podstawę do sankcji i podlega zwrotowi. Jeżeli ubezpieczenie było dobrowolne i zostało zawarte niezależnie od kredytu, sytuacja jest bardziej skomplikowana i wymaga analizy konkretnej umowy.

Co nie podlega zwrotowi przy sankcji kredytu darmowego

Sankcja nie zwalnia z obowiązku zwrotu kapitału kredytu. Kredytobiorca, który skorzystał z sankcji, nadal jest zobowiązany do spłaty pożyczonej mu kwoty głównej zgodnie z pierwotnym harmonogramem. Jest to podstawowy obowiązek umowny, który sankcja nie eliminuje.

Ponadto sankcja nie obejmuje:

• kosztów notarialnych, jeżeli umowa je przewiduje (art. 45 ust. 1 in fine ukk)
• kosztów poniesionych przez konsumenta na skutek własnych zaległości płatniczych
• dobrowolnych produktów dodatkowych niezwiązanych z warunkami kredytu

Tabela składników kosztu kredytu i ich zwrot

Przykładowe wyliczenie - kredyt 50 000 zł

Poniżej przedstawiamy przykładowe wyliczenie dla typowego kredytu gotówkowego:

Jeżeli oświadczenie zostanie złożone po częściowej spłacie - np. po 30 ratach z 60 - kwota zwrotu obejmie koszty zapłacone przez 30 miesięcy plus będzie spłacana reszta bez kosztów. Dokładne wyliczenie zależy od szczegółowego harmonogramu spłat.

Szczegółowy poradnik jak samodzielnie wyliczyć kwotę zwrotu znajdziesz w artykule Jak wyliczyć zwrot przy sankcji kredytu darmowego.

Harmonogram rozliczeń z bankiem po złożeniu oświadczenia

Po uwzględnieniu oświadczenia o sankcji przez bank następuje przeliczenie warunków kredytu:

1. Przeliczenie nowego harmonogramu spłat - bank oblicza nowe raty uwzględniające wyłącznie kapitał
2. Rozliczenie kosztów już zapłaconych - bank może je zwrócić lub zaliczyć na poczet wcześniejszej spłaty kapitału
3. Dostosowanie księgowania wpływających rat - kolejne raty będą księgowane wyłącznie jako spłata kapitału
4. Potwierdzenie nowych warunków pismem - bank powinien przysłać pisemne potwierdzenie zmiany warunków

Jeżeli bank odrzuci oświadczenie, konsument może kierować sprawę do Rzecznika Finansowego lub na drogę sądową. Informacje o kwocie zwrotu i sposobie wyliczenia będą kluczowym elementem ewentualnego postępowania sądowego.