Wiele osób posiadających kredyt hipoteczny nie wie, czy w ich umowie jest WIBOR 3M czy WIBOR 6M - i czy ma to w ogóle znaczenie. Odpowiedź brzmi: ma, i to całkiem istotne. Wybór między tymi dwoma wariantami wpływa na to, jak szybko Twoje oprocentowanie reaguje na zmiany stóp procentowych. W tym artykule tłumaczymy różnice, wskazujemy, który wariant jest korzystniejszy w różnych warunkach rynkowych, i omawiamy możliwości zmiany warunków kredytu. Więcej o samym WIBOR i jego wpływie na ratę przeczytasz w artykule czym jest WIBOR w kredycie hipotecznym.
Czym różnią się WIBOR 3M i WIBOR 6M
Liczby "3M" i "6M" w nazwie WIBOR oznaczają termin pożyczki, dla której wskaźnik jest wyznaczany. WIBOR 3M (trzymiesięczny) to stawka, po której banki deklarują gotowość pożyczania sobie nawzajem pieniędzy na 3 miesiące. WIBOR 6M (sześciomiesięczny) - na 6 miesięcy.
W praktyce dla kredytobiorcy najważniejsza różnica tkwi w częstotliwości aktualizacji oprocentowania:
- Kredyt oparty na WIBOR 3M - oprocentowanie aktualizuje się co 3 miesiące. Co kwartał bank pobiera aktualną wartość WIBOR 3M i oblicza nowe oprocentowanie na następne 3 miesiące.
- Kredyt oparty na WIBOR 6M - oprocentowanie aktualizuje się co 6 miesięcy. Bank pobiera wartość WIBOR 6M dwa razy w roku i na jej podstawie ustala oprocentowanie na następne pół roku.
Termin aktualizacji oprocentowania jest zazwyczaj określony w umowie jako konkretna data (np. data miesięczna odpowiadająca dacie podpisania umowy) lub jako data wypłaty kolejnej transzy. Bank ma obowiązek poinformować kredytobiorcę o każdej zmianie oprocentowania z wyprzedzeniem - zazwyczaj 14 dni.
Poza częstotliwością aktualizacji, istnieje też różnica w samym poziomie wskaźnika - WIBOR 3M i WIBOR 6M to dwa odrębne wskaźniki, publikowane codziennie przez GPW Benchmark S.A., i zazwyczaj mają nieco inne wartości.
Różnica w wysokości - WIBOR 3M czy 6M jest wyższy
W normalnych warunkach rynkowych, gdy oczekuje się względnej stabilności stóp procentowych, WIBOR 6M jest zazwyczaj nieco wyższy od WIBOR 3M. Wynika to z "premii za ryzyko i termin" - pożyczenie pieniędzy na dłuższy okres wiąże się z wyższą niepewnością, więc pożyczkodawca żąda wyższego oprocentowania.
Historyczna różnica między WIBOR 3M a WIBOR 6M wynosi zazwyczaj 0,05-0,3 punktu procentowego (5-30 punktów bazowych). W praktyce ta różnica ma stosunkowo niewielki wpływ na wysokość raty - przy kredycie 400 000 zł i różnicy 0,2% między WIBOR 3M a WIBOR 6M, różnica w racie miesięcznej wynosi ok. 65-70 zł.
Jednak różnica ta odwraca się w pewnych warunkach rynkowych - np. gdy rynek oczekuje obniżek stóp procentowych (WIBOR 6M może być niższy od WIBOR 3M, bo długoterminowe oczekiwania są niższe) lub gdy następuje panika na rynku pieniężnym (krótkoterminowe stawki mogą czasowo wzrosnąć powyżej długoterminowych).
Który jest korzystniejszy - kiedy i dla kogo
Nie ma jednoznacznej odpowiedzi, który wariant WIBOR jest bezwzględnie lepszy - to zależy od aktualnej sytuacji na rynku stóp procentowych i oczekiwań co do przyszłości:
| Scenariusz rynkowy | Korzystniejszy wariant | Powód |
|---|---|---|
| Stopy procentowe rosną | WIBOR 6M | Dłużej utrzymuje starą, niższą stawkę - aktualizacja co 6, nie co 3 miesiące |
| Stopy procentowe spadają | WIBOR 3M | Szybciej odzwierciedla spadek - rata obniża się co 3 miesiące |
| Stopy stabilne i niskie | WIBOR 3M | Zazwyczaj nieco niższy od WIBOR 6M przy stabilnych stopach |
| Stopy stabilne i wysokie | Obojętne lub WIBOR 3M | Przy stabilnych stopach różnica minimalnie zależy od bieżącej spreadu 3M-6M |
| Duża niepewność co do stóp | Zależy od kierunku | Nie da się przewidzieć bez wiedzy o przyszłych decyzjach RPP |
Gdy stopy rosną - WIBOR 6M daje chwilową ochronę
W 2021-2022 roku, gdy stopy procentowe rosły w Polsce najszybciej od 20 lat, kredytobiorcy z WIBOR 6M mieli chwilową przewagę - ich oprocentowanie było aktualizowane rzadziej, więc wzrost raty był początkowo wolniejszy. Jednak po 6 miesiącach musiała nastąpić pełna aktualizacja do aktualnego (wyższego) WIBOR 6M. Efekt był zatem odroczony, a nie uniknięty.
Kredytobiorcy z WIBOR 3M szybciej odczuli wzrost rat w 2022 roku - ich oprocentowanie aktualizowało się co kwartał. Jednak gdy stopy zaczęły się stabilizować w 2023 roku, także szybciej odczuli stabilizację.
Gdy stopy spadają - WIBOR 3M reaguje szybciej
Sytuacja odwraca się przy spadającym WIBOR. Kredytobiorcy z WIBOR 3M szybciej korzystają z obniżki stóp - ich rata spada co kwartał. Kredytobiorcy z WIBOR 6M muszą czekać dłużej na pełne odzwierciedlenie niższych stóp w wysokości raty.
Biorąc pod uwagę, że w długim horyzoncie stopy procentowe zarówno rosną, jak i spadają, nie ma jednoznacznego "zwycięzcy" w wyborze WIBOR 3M vs. 6M. Różnica jest bardziej temporalna (kiedy rata rośnie lub spada) niż długoterminowa (ile łącznie płacisz odsetek).
Jak zmienić WIBOR w umowie kredytowej
Zmiana wariantu WIBOR (np. z 3M na 6M lub odwrotnie) wymaga zawarcia aneksu do umowy kredytowej. Bank nie jest zobowiązany do wyrażenia zgody na taką zmianę i może odmówić lub zaproponować zmianę marży w zamian za zmianę wariantu WIBOR.
W praktyce banki rzadko zgadzają się na prostą zamianę WIBOR 3M na 6M bez zmiany innych warunków kredytu. Wnioskowanie o taką zmianę może jednak otworzyć rozmowę o warunkach kredytu - i być może o przejściu na oprocentowanie stałe.
Jeśli chcesz zmienić warunki kredytu, warto również rozważyć refinansowanie - przeniesienie kredytu do innego banku na korzystniejszych warunkach. Przy dobrej historii kredytowej i aktualnej wycenie nieruchomości może to być realna opcja.
Możliwość przejścia na stałe oprocentowanie
Od 2022 roku polskie prawo daje kredytobiorcom możliwość wnioskowania o zmianę oprocentowania ze zmiennego (opartego na WIBOR) na stałe lub okresowo stałe. Podstawę prawną stanowi art. 33a ustawy o kredycie hipotecznym (Dz. U. z 2017 r. poz. 819 z późn. zm.), wprowadzony nowelizacją z 2022 roku.
Oprocentowanie stałe w typowej ofercie banku obowiązuje przez 5 lat - po tym czasie kredytobiorca musi ponownie wybrać warunki (stałe lub zmienne). Oprocentowanie stałe jest zazwyczaj wyższe niż aktualne oprocentowanie zmienne, bo zawiera "premię za pewność". Jednak w środowisku wysokich stóp procentowych, gdy rynek oczekuje obniżek, stałe oprocentowanie może okazać się korzystne w krótkim terminie.
Ważne: przejście na stałe oprocentowanie nie jest rozwiązaniem dla wszystkich - może być mniej korzystne niż wygranie sprawy sądowej o WIBOR (gdzie oprocentowanie spada do samej marży na stałe). Warto porównać obie opcje - skonsultuj się zarówno z doradcą finansowym, jak i z prawnikiem specjalizującym się w sprawach WIBOR, zanim podejmiesz decyzję.
Więcej o historii WIBOR i jego zmianach w czasie przeczytasz w artykule historia WIBOR w Polsce. O wpływie WIBOR na ratę kredytu - w artykule jak WIBOR wpływa na ratę kredytu.